Nederland is bedekt onder een dikke laag sneeuw. Een mooi plaatje om te zien, dat is zeker! Voor mensen betekent dat dikke jassen en warme koffie, maar hoe zit dat eigenlijk met koeien?
Koeien kunnen in de basis goed tegen kou. Hun thermoneutrale zone ligt grofweg tussen de -5 en +20 graden. Binnen dit temperatuurbereik kost het een koe nauwelijks extra energie om haar lichaam op temperatuur te houden. Kou op zich is dus niet direct een probleem.
Maar bij dit soort winterse extremen met langdurige vorst, sneeuw en een hoge luchtvochtigheid, speelt het ligbed een bepalende rol. Een koud en vooral vochtig ligbed trekt warmte uit de koe, waardoor ze sneller energie verliest. Het gevolg is dat koeien minder gaan liggen, wat direct invloed heeft op comfort, gezondheid en melkproductie.
Juist daarom is het in deze periode essentieel om te zorgen voor een droog en hygiënisch ligbed. In deze blog leggen we uit waarom droog strooisel in de winter het verschil maakt, hoe vocht en kou elkaar versterken en hoe je met de juiste strooiselkeuze het comfort in de stal op peil houdt.
Een warm ligbed begint bij droog strooisel
In de winter is één kengetal extra belangrijk: het droge stofgehalte van het strooisel. Idealiter bevat strooisel minimaal 80% droge stof. Hoe lager dit percentage, hoe kouder het ligbed aanvoelt en hoe meer vocht het bevat.
Dat heeft een eenvoudige reden. Water geleidt warmte veel beter dan lucht. Een ligbed met een hoog vochtgehalte onttrekt warmte aan het lichaam van de koe. Het gevolg is dat koeien het ligbed gaan mijden. Wanneer koeien minder vaak en korter liggen, heeft dit directe invloed op hun gezondheid en de melkproductie. Liggen is voor een melkkoe geen luxe, maar een basisbehoefte. Elk uur minder liggen kost direct energie en heeft een negatief effect op de melkproductie. In koude periodes wordt dit effect versterkt, een koud ligbed is simpelweg onaantrekkelijk. Niet alleen de melkproductie staat onder druk als koeien minder liggen, ook voor de pens- en klauwengezondheid is dit essentieel. De pens en klauwen krijgen minder rustmomenten, wat kan leiden tot een instabiele pensfunctie en een hogere kans op klauwproblemen.
Een droog ligbed in de potstal: warmte en comfort voor kalveren en droge koeien
Droge koeien en kalveren worden vaak gehuisvest in potstallen met stro als ligbed. Stro geeft warmte, maar heeft een beperkte vochtopname. Hierdoor wordt het ligbed sneller nat en wordt ammoniak minder goed gebonden. Het stalklimaat verslechtert en extra ventilatie is nodig, wat weer kou met zich meebrengt. Dit is niet alleen een probleem binnen de melkveehouderij, maar ook binnen de geitenhouderij. Ook melkgeiten worden vaakgehuistvest in potstallen met stro als ligbed met dezelfde gevolgen voor het stalklimaat en de benodigde ventilatie.
Met Berg PotstalmixFX wordt dit probleem opgelost. Dit unieke hygiënische stalstrooisel combineert gemalen stro en Bergkorrel Pro met verzorgende kleimineralen die stikstof binden. Het resultaat is een superieure vochtopname, een droger ligbed en een beter stalklimaat waarbij minder ventilatie nodig is. Het resultaat: een warmere stal!
Kalveren en droge koeien zijn extra kwetsbaar voor kou. Kalveren verliezen sneller warmte en hebben energie nodig om te groeien. Droge koeien produceren minder lichaamswarmte en liggen langer. Voor beide groepen is een droog en comfortabel ligbed cruciaal.
Waarom een vochtig ligbed altijd kouder is
Een vochtig ligbed voelt niet alleen kouder aan, het is ook daadwerkelijk kouder. Dit heeft alles te maken met de combinatie van vocht, verdamping en warmteverlies.
Wanneer een koe gaat liggen op een nat ligbed:
- Trekt vocht warmte uit het lichaam van de koe
- Verdampt dit vocht deels, wat extra afkoeling veroorzaakt
- Ontstaat er sneller tochtgevoel ter hoogte van de uier en pens
Zelfs bij dezelfde staltemperatuur kan een nat ligbed meerdere graden kouder aanvoelen dan een droog ligbed. In de winter, wanneer de omgevingstemperatuur al laag is, werkt dit dubbel nadelig.
Droog en hygiënisch: zo werken onze mengsels
Een droog ligbed is niet alleen warmer, maar ook hygiënischer. Door de combinatie van structuur, absorptievermogen, homogeniteit en hygiënische componenten zoals kleimineralen en kalk zorgen onze mengsels voor:
- Snelle opname van urine en vocht
- Binding van ammoniak
- Een droger boxoppervlak
- Minder bacteriegroei
Een schoon, droog ligbed betekent warmere boxen, schonere uiers, minder celgetaldruk en meer rust in de koppel.
Wintercomfort zit in het ligbed
Winterse omstandigheden vragen niet alleen om dichte staldeuren, maar vooral om een kritische blik op het stalklimaat en het ligbed.
Samengevat:
- Streef naar minimaal 80% droge stof
- Voorkom vocht, want vocht = kou
- Kies voor strooisels die vocht opnemen én vasthouden
- Je kunt ventilatie in potstallen beperken door te kiezen voor een mengsel met superieure vochtopname zoals Berg PotstalmixFX. Hierdoor houd je warmte in de stal.
Bij dit soort winterweer is geen stal hetzelfde. Onze specialisten denken graag mee over hoe je het stalklimaat en het ligbed zo optimaal mogelijk houdt, ook bij extreme kou. Met de juiste keuzes zorg je ervoor dat jouw koeien er warm bij liggen met dit weer!
